Các Kỹ Thuật Của Đường May Vắt Sổ (OVERLOCK STITCH) Trên Đồ Nữ

1. Xử lý tạm thời dao vắt sổ bị cùn gây xơ tước vải lụa

Câu hỏi: Vết cắt của dao máy vắt sổ bị xơ, làm sợi vải lụa bị tước ra ngay sau khi vắt. Lỗi này xử lý tạm thời thế nào khi chưa thay được dao mới ?

Mác quần áo Nhân Phúc (nhanphuc.vn) trả lời:

Khi dao vắt sổ bị cùn, nó không cắt đứt sợi vải bằng lực sắc bén mà sẽ "nghiền" và giật đứt sợi vải bằng lực ép. Đối với vải dệt từ sợi tơ tằm hoặc polyester mảnh như lụa satin, lụa giấy, lực giật này sẽ làm các sợi dọc, sợi ngang bị xô lệch và tước ra ngay lập tức.

• Cách xử lý tạm thời (cứu nguy khi chưa có dao mới):
  • Tăng áp lực ép của hai lưỡi dao: Em hãy mở nắp máy, nới lỏng con ốc hãm bệ dao dưới. Dùng tay đẩy nhẹ bệ dao dưới sang phía bên trái (ép sát vào mặt hông của dao trên) để tăng lực căng lò xo, giúp hai lưỡi dao khít vào nhau hơn giống như ta siết lại ốc của một cây kéo bị lỏng. Sau đó siết chặt ốc hãm.
  • Mẹo vệ sinh dao: Tháo nhẹ dao ra, dùng một miếng giấy nhám siêu mịn (loại 2000 grit) thấm một giọt dầu máy, mài nhẹ mặt phẳng của dao theo một chiều duy nhất để loại bỏ các ba-vớ (mạt kim loại) hoặc keo vải bám trên lưỡi dao.
  • Thao tác tay: Trước khi đưa vải lụa vào máy, em dùng kéo bấm cắt thật ngọt và sạch các phần xơ tua lơ thơ trước. Khi vắt sổ, chỉ để dao gọt đi khoảng 0.5mm rìa vải thật mỏng, giảm thiểu tối đa diện tích vải phải tiếp xúc với lưỡi dao cùn.

2. Loại chỉ vắt sổ chuyên dụng cho vải Organza không gây ngứa

Câu hỏi: Khi vắt sổ vải organza cứng, bờ vắt sổ rất hay bị cộm, đâm vào da gây ngứa. Có loại chỉ vắt sổ chuyên dụng nào mềm hơn không ?

Mác quần áo Nhân Phúc (nhanphuc.vn) trả lời:

Vải organza bản chất được dệt từ sợi filament (sợi tơ dài) có độ đơ cứng cao. Khi dao vắt sổ cắt ngang, các đầu sợi vải bị chặt đứt sẽ dựng đứng lên như những chiếc kim nhỏ. Kết hợp với sợi chỉ may cotton hoặc polyester thông thường (vốn có kết cấu thô cứng), bờ vắt sổ sẽ biến thành một đường gờ sắc nhọn, cọ xát vào da gây mẩn đỏ và ngứa ngáy cho người mặc.

• Giải pháp về chỉ chuyên dụng:
  • Em hãy tìm mua loại chỉ Woolly Nylon (chỉ tơ co giãn loại siêu mềm) hoặc chỉ Texturized Polyester siêu mảnh (size 80/2 hoặc 100/2) để xỏ vào hai kim móc (móc trên và móc dưới). Loại chỉ này có kết cấu bông xốp mượt mà như bông, khi đan vào nhau sẽ tạo thành một cái "kén" mềm bao bọc toàn bộ các đầu sợi organza sắc nhọn lại, làm giảm 90% độ châm chích.
• Giải pháp công nghệ cốt lõi (Couture):
  • Thầy lưu ý em, đối với phân khúc đầm dạ hội cao cấp bằng vải organza, các nhà mốt hàng đầu thế giới gần như không bao giờ dùng máy vắt sổ.
  • Thay vào đó, họ sẽ dùng kỹ thuật may lộn (French Seam) để giấu kín mép vải vào trong, hoặc dùng vải lưới tơ mỏng để may viền bọc rìa vải (Hong Kong Finish). Đường may lúc này vừa sạch sẽ, phẳng lì lại vô cùng êm ái với làn da nhạy cảm.

3. Tại sao máy vắt sổ hay bị gãy kim khi qua các đoạn nối dày?

Câu hỏi: Tại sao khi vắt sổ qua các đoạn nối độ dày (như đường ráp vai áo thun), máy vắt sổ rất hay bị gãy kim?

Mác quần áo Nhân Phúc (nhanphuc.vn) trả lời:

Hiện tượng gãy kim tại các đoạn giao sườn hoặc ráp vai (ngã tư vải) là do một lỗi cơ học nghiêm trọng gọi là "Sự lệch tâm của cây kim" (Needle Deflection) khi gặp chướng ngại vật đột ngột.

• Bản chất nguyên nhân:
  • Khi máy chạy đến đoạn nối dày (lúc này số lớp vải tăng lên gấp 3, gấp 4 lần), chân vịt bị nhấc bổng lên phía trước. Khi kim đâm xuống với tốc độ cao, độ dày và độ đơ cứng của cục vải nối sẽ cản bước tiến của kim, đẩy cây kim bị cong lệch sang một bên.
  • Khi kim bị cong lệch tâm, nó sẽ không đâm trúng vào lỗ mặt nguyệt hoặc khe hở an toàn của mỏ móc mà sẽ đâm trực diện vào mặt nguyệt bằng thép hoặc đập thẳng vào mỏ móc, gây ra tiếng "cạch" và gãy kim ngay lập tức.
• Cách phòng tránh tuyệt đối:
  • Xử lý dập phom mối nối: Trước khi đưa đoạn nối vào máy vắt sổ, em dùng cán kéo hoặc một chiếc búa cao su nhỏ đập dập nhẹ lên mối nối để các thớ vải xẹp xuống, giảm bớt độ dày đột ngột.
  • Lật so le mép vải: Nếu sườn trước lật đường chừa may ra sau, thì sườn sau phải lật đường chừa may ra trước để dàn đều độ dày, tránh việc tất cả đường chừa cùng lật về một phía gây cộm.
  • Thao tác: Khi gần đến đoạn dày, em phải thả ga, rà phanh, dùng tay xoay bánh đà từ từ cho kim đi qua cục dày một cách chủ động, tuyệt đối không đạp máy tốc độ cao ở đoạn này.

4. Cách phân biệt sợi chỉ nào đang bị căng/lùng bằng mắt thường

Câu hỏi: Làm thế nào để phân biệt nhanh sợi chỉ nào đang bị căng/lùng trong 4 sợi chỉ của máy vắt sổ dựa vào mắt thường?

Mác quần áo Nhân Phúc (nhanphuc.vn) trả lời:

Máy vắt sổ 4 chỉ gồm: Chỉ kim trái (KT), Chỉ kim phải (KP), Chỉ móc trên (MT), và Chỉ móc dưới (MD). Để bắt bệnh nhanh bằng mắt thường mà không cần đoán mò, em hãy lật mặt phải và mặt trái của đường vắt sổ lên và quan sát theo quy tắc vàng sau:

• Kiểm tra Chỉ Móc (MT và MD):
  • Đường vắt sổ chuẩn là khi sợi chỉ móc trên (nằm ở mặt phải) và sợi chỉ móc dưới (nằm ở mặt trái) gặp và đan nút thắt ngay đúng mép rìa của vải.
  • Nếu mối đan nút thắt bị kéo lệch hẳn về mặt phải: Chứng tỏ Chỉ móc trên đang quá căng (hoặc chỉ móc dưới đang quá lùng).
  • Nếu mối đan nút thắt bị kéo lệch hẳn về mặt trái: Chứng tỏ Chỉ móc dưới đang quá căng (hoặc chỉ móc trên đang quá lùng).
  • Nếu mép vải bị cuốn gập tròn lại: Cả hai chỉ móc đang quá căng. Nếu chỉ thừa thãi, tạo thành các vòng thòng lọng lỏng lẻo nhô ra ngoài mép vải: Cả hai chỉ móc đang quá lùng.
• Kiểm tra Chỉ Kim (KT và KP):
  • Chỉ kim xuất hiện dưới dạng hai đường thẳng song song ở mặt phải.
  • Nếu lật mặt trái lên, em thấy có những vòng chỉ nhỏ li ti hình dấu chấm bị tuột xuống: Chứng tỏ Chỉ kim tương ứng đang bị quá lùng (vặn chặt cụm đồng tiền chỉ kim lại).
  • Nếu thấy vải bị nhăn rúm dọc theo đường may thẳng: Chứng tỏ chỉ kim đang quá căng.
  • Mẹo học viên: Khi mới tập chỉnh máy, em hãy xỏ 4 sợi chỉ có 4 màu sắc hoàn toàn khác nhau (ví dụ: Đỏ, Vàng, Xanh lá, Xanh dương) vào 4 vị trí. Khi may ra, em sẽ lập tức nhìn thấy sơ đồ chỉ và hiểu ngay sợi nào đang lỗi mà không bao giờ bị nhầm lẫn.

5. Tiêu chuẩn xử lý mép vải lót trong của váy đầm hai lớp

Câu hỏi: Khi may váy đầm hai lớp, phần lót trong có nhất thiết phải vắt sổ không hay dùng kéo răng cưa cắt là đủ tiêu chuẩn ?

Mác quần áo Nhân Phúc (nhanphuc.vn) trả lời:

Trong kỹ thuật may công nghiệp và thiết kế thời trang chuyên nghiệp, việc dùng kéo răng cưa (pinking shears) để cắt mép vải lót CHƯA ĐỦ tiêu chuẩn để đánh giá là một sản phẩm cao cấp, trừ một số trường hợp ngoại lệ rất hẹp.

• Tại sao kéo răng cưa không đạt chuẩn?
  • Kéo răng cưa cắt vải theo đường xéo góc 45 độ để giảm thiểu sự tự tước sợi của vải dệt thoi. Tuy nhiên, nó chỉ có tác dụng tạm thời. Sau 3 - 4 lần giặt bằng máy giặt, các góc nhọn của răng cưa sẽ bị ma sát, tước ra thành các sợi chỉ vụn, làm đường may rất nhem nhuốc và mất phom. Đặc biệt, vải lót đầm (như habutai, lụa satin lót, lụa satin mỏng) thường dệt rất lỏng lẻo, cực kỳ nhanh tước.
• Tiêu chuẩn xử lý chuẩn mực cho vải lót:
  • Phân khúc Ready-to-wear (Hàng ứng dụng cao cấp): Bắt buộc phải vắt sổ 3 chỉ bằng loại chỉ tơ mảnh siêu mỏng (không dùng 4 chỉ vì sẽ gây cộm mép làm hằn đường may ra mặt phải của váy chính).
  • Phân khúc Haute Couture (May đo cao cấp): Lớp lót sẽ được áp dụng kỹ thuật may giấu kín toàn bộ đường chừa. Nghĩa là mặt phải váy và mặt phải lót úp vào nhau, may lộn sạch phần cổ, nách, dây kéo. Các đường sườn lót sẽ được may cuốn biên hoặc vắt sổ rồi là rẽ biên cuộn giấu vào giữa hai lớp vải. Nhìn từ bên ngoài hay lộn bên trong ra, chiếc đầm đều sạch sẽ, phẳng phiêu không một cọng chỉ thừa.